Çorum’un Boğazkale ilçesinde bulunan Boğazköy/Hattuşa Örenyeri’nde sürdürülen kazılarda, dünya diplomasi tarihinin en önemli belgeleri arasında gösterilen Kadeş Barış Antlaşması’na ait yeni bir tablet parçası ortaya çıkarıldı.
Hitit kraliyet sarayının bulunduğu Büyükkale’de keşfedilen çivi yazılı parçanın, antlaşmanın Akadça yazılmış nüshalarından birinin ön yüzüne ait olduğu, yaklaşık bir yıl süren bilimsel incelemelerin ardından tespit edildi.
Bir yıl süren incelemeyle ortaya çıktı
Tablet parçası, Büyükkale’deki “E” binası yakınlarında gerçekleştirilen kazı çalışmaları sırasında bulundu. Bir yüzü korunmuş durumdaki çivi yazılı parça üzerinde uzmanlar tarafından yaklaşık bir yıl boyunca detaylı incelemeler gerçekleştirildi.
Yapılan çalışmalar sonucunda parçanın, Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Kralı II. Ramses arasında imzalanan Kadeş Barış Antlaşması’nın nüshalarından birine ait olduğu belirlendi.
Yeni buluntuda, antlaşmanın 12 ila 20. maddelerinde ele alınan, iki ülkeden kaçıp diğer ülkeye sığınan insanların nasıl muamele göreceğine ilişkin hükümlere ait satırlar bulunuyor.
Metnin kırık ve eksik bölümlerine rağmen okunabilen kısımlarda Mısır ve Hatti ülkelerinden kaçan kişilerden söz edilirken, evlerin tahrip edilmemesine ilişkin ifadelerin de yer aldığı tespit edildi.
Bakan Ersoy: “Barışın binlerce yıllık izini Anadolu’nun toprağında bulduk”
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, keşfi 21 Eylül Dünya Barış Günü’nde sosyal medya hesabından duyurdu.
Ersoy, tablet parçasının bir ülkeden diğerine sığınan insanlara yönelik hükümler içeren satırları barındırdığına dikkat çekerek, “İnsanların evlerinin tahrip edilmemesine ilişkin ifadeler, binlerce yıl öncesinden bugünümüze güçlü bir mesaj taşıyor. 21 Eylül Dünya Barış Günü’nde kamuoyuyla paylaştığımız bu kıymetli keşif, Anadolu’nun barış ve diplomasi tarihindeki köklü yerini bir kez daha ortaya koyuyor.” ifadelerini kullandı.
Filistin’de yaşananlara da değinen Ersoy, “Binlerce yıl öncesinden günümüze ulaşan bu miras, insan hayatını ve onurunu koruma sorumluluğumuzu hatırlatıyor. Filistinli kardeşlerimiz başta olmak üzere, tüm insanların güven içinde, barış ve huzurla yaşayacağı bir gelecek diliyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.
Bakan Ersoy, keşfin ortaya çıkarılmasında emeği bulunan kazı ekibi ve bilim insanlarını tebrik etti.
Kadeş Antlaşması’nın Hattuşa’daki izleri genişliyor
Kadeş Barış Antlaşması’nın Mısırca metni, Mısır’daki tapınak duvarlarına hiyerogliflerle işlenmişti. Antlaşmanın Akadça metnine ait kil tablet parçaları ise Hattuşa’da 1906-1912 yılları arasında gerçekleştirilen ilk dönem kazılarında ortaya çıkarılmıştı.
Daha önce bulunan tablet parçaları İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi koleksiyonlarında bulunuyor.
Hattuşa’da ortaya çıkarılan yeni parça, Kadeş Barış Antlaşması’nın kil tablet nüshalarının tamamlanmasına yönelik çalışmalara da katkı sağlıyor. Büyükkale’de devam eden kazılarda, antlaşmanın eksik bölümlerine ait yeni parçaların bulunması için çalışmalar sürdürülüyor.
