Çankırı’nın tarihî ve kültürel mirasına ilişkin arşiv çalışmalarını sürdüren yazar Yüksel Arslan’ın hazırladığı “Şehre Dair I: Kadim Metinlere Göre Çankırı (Şeyh Bahaeddin Vakfiyeleri)” adlı eser yayımlandı. “Şehre Dair” araştırma serisinin ilk kitabı olan çalışma, Çankırı’nın erken dönem tarihini vakfiye kayıtları ve arşiv belgeleri üzerinden yeniden ele alıyor.
Kitabın tanıtımı, Tarihi Taş Mektep’te düzenlenen lansman programıyla gerçekleştirildi. Programda, eserin ortaya çıkış süreci, Şeyh Bahaeddin Vakfiyeleri’nin Çankırı tarihine sunduğu bilgiler ve şehrin geçmişine ilişkin farklı tarihî değerlendirmeler ele alındı.
Programın söyleşi bölümünü Orhan Kemal Karakuş yönetirken, Yüksel Arslan “Şehre Dair” serisinin ortaya çıkış amacını ve ilk kitapta yürütülen çalışmaları anlattı. Söyleşide, Çankırı tarihinin yalnızca mevcut kabuller üzerinden değil, arşiv belgeleri ve kadim metinler ışığında yeniden değerlendirilmesinin önemi üzerinde duruldu.
Üç farklı tarihe ait vakfiyeler incelendi
Kitabın temelini 1211, 1338 ve 1352 tarihli Şeyh Bahaeddin Vakfiyeleri oluşturuyor. Çalışmada Osmanlı Arşivi, Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi, Tapu ve Kadastro Arşivi ile Çankırı Belediyesi Dr. Rıfkı Kâmil Urga Çankırı Araştırmaları Merkezi’nde bulunan nüshalar karşılaştırmalı olarak inceleniyor.
Eserde vakfiyelerin transkripsiyonları ve günümüz Türkçesine aktarımlarının yanı sıra vakıfların hukukî yapıları, gelir kaynakları, mevkufları ve tarihî arka planları da değerlendiriliyor.
Çankırı tarihindeki yerleşik kabuller yeniden ele alınıyor
“Kadim Metinlere Göre Çankırı”, şehrin erken dönem tarihine ilişkin bazı yerleşik kabulleri de yeniden tartışmaya açıyor.
Çankırı adının kökenine ilişkin farklı tarihî verilerin ele alındığı çalışmada, şehrin Anadolu Selçuklu ve Beylikler dönemindeki konumu vakfiye kayıtları üzerinden yeniden değerlendiriliyor. Ankara ile Çankırı arasındaki tarihî, idarî ve kültürel ilişkiler de belgeler ışığında inceleniyor.
Kitapta ayrıca Şeyh Bahaeddin tarafından kurulan ribat/hangâh üzerinde duruluyor. Vakfiye kayıtlarından hareketle yapının Çankırı’nın erken dönem tarihindeki yeri ele alınırken, dinî işlevlerinin yanı sıra eğitim, sosyal yardımlaşma ve misafir ağırlama gibi işlevlerine de dikkat çekiliyor.
XIII. ve XIV. yüzyıl Çankırı’sına arşivlerden bakış
Çalışmanın kapsamı yalnızca vakıfların hukukî yapısıyla sınırlı tutulmuyor. Vakıf kurumu; şehir tarihi, iktisat, sosyal hayat ve tasavvuf tarihi açısından da değerlendiriliyor.
Vakfiyelerde yer alan bilgiler üzerinden XIII. ve XIV. yüzyıl Çankırı’sının sosyal yapısı, ekonomik hayatı, şehir organizasyonu ve vakıf kültürüne ilişkin veriler bir arada ele alınıyor. Bu yönüyle eser, Çankırı tarihinin yanı sıra Anadolu Selçuklu ve Beylikler dönemi şehir tarihi ile vakıf araştırmaları açısından da kaynak niteliği taşıyan bir çalışma ortaya koymayı amaçlıyor.
“Şehre Dair” serisi devam edecek
Yüksel Arslan’ın Çankırı tarihini farklı dönem ve temalar üzerinden ele almayı planladığı “Şehre Dair” serisinin ilerleyen kitaplarında para vakıfları, yerel hafıza, tıp tarihi, tasavvufî kurumlar, esnaf teşkilatları ile Osmanlı’dan Cumhuriyet’e şehir kurumları ve sosyal hayat gibi başlıkların arşiv belgeleri üzerinden incelenmesi planlanıyor.
Seriyle birlikte farklı dönemlere ait arşiv belgelerinin araştırmacıların ve okuyucuların dikkatine sunulması ve Çankırı’nın çok yönlü şehir tarihinin ortaya konulmasına katkı sağlanması hedefleniyor.
İmza programıyla sona erdi
Lansman kapsamında gerçekleştirilen söyleşinin ardından Yüksel Arslan, “Kadim Metinlere Göre Çankırı (Şeyh Bahaeddin Vakfiyeleri)” adlı eserini katılımcılar için imzaladı. Kitapseverler, imza programında Arslan’la bir araya gelerek çalışma hakkında sohbet etme fırsatı buldu.
Tarihi Taş Mektep’te gerçekleştirilen program, düzenlenen kokteylin ardından sona erdi. Etkinliğe ev sahipliği yapan Tuğrul Değirmenci’ye ve programa katılarak buluşmaya katkı sunan katılımcılara teşekkür edildi.
