Çankırı Valiliği ve Çankırı Karatekin Üniversitesi Bilim İletişim Ofisi koordinasyonunda 9-12 Kasım 2026 tarihlerinde düzenlenen Muhtarlar Akademisi toplantılarında, Çankırı tarımının geleceği ele alındı.
Çankırı Karatekin Üniversitesi Gıda ve Tarım Meslek Yüksekokulu öğretim elemanı Dr. Öğr. Üyesi Bekir Cengil, “Çankırı’da Yenilikçi Tarım, Su ve Gelecek” başlıklı sunumuyla muhtarlara iklim değişikliğinin tarıma etkileri, su kaynaklarının yönetimi ve teknolojik tarım uygulamaları hakkında bilgi verdi.
Sunumuna “Toprağımız aynı; ama yağmurun ne zaman yağacağı, donun ne zaman vuracağı artık eskisi gibi değil” sözleriyle başlayan Cengil, tarımın geleceğinde su, iklim ve teknolojinin belirleyici olacağını vurguladı.
Kuraklık ve zirai don üretimi etkiliyor
Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine dikkat çeken Cengil, Türkiye’de 2025 yılında yağışların uzun yıllar ortalamasının yüzde 27,6 altında kaldığını, sıcaklıkların ise normalin 1,2 derece üzerine çıktığını aktardı. 2025 yılının 1964’ten bu yana en kurak yıl olarak kayıtlara geçtiğini belirtti.
Kuraklık ve zirai donun tarımsal üretimde ciddi kayıplara yol açtığını ifade eden Cengil, 2025 yılında zirai don nedeniyle kayısı üretiminde yaklaşık yüzde 74, elma üretiminde ise yüzde 48 kayıp yaşandığını söyledi.
Çankırı’dan da örnekler paylaşan Cengil, 2025 yılında kuraklık ve zirai don nedeniyle Eldivan kirazında hasat yapılamadığını, 2026 yılı için ise 350-400 tonluk rekolte beklendiğini belirtti. Güldürcek Barajı’nın doluluk oranının Ekim 2025’te yüzde 17 seviyesine kadar gerilediğini hatırlattı.
Çankırı tarımında 240 bin hektarlık alan
Sunumda Çankırı’nın tarımsal potansiyeline ilişkin veriler de paylaşıldı. İlin yaklaşık 240 bin hektar tarım alanı, 142 bin hektar çayır ve mera varlığı ile 195 bin hektar ormana sahip olduğu belirtildi.
Çankırı’da Çiftçi Kayıt Sistemi’ne kayıtlı 12 bin 284 çiftçi bulunduğunu aktaran Cengil, yaklaşık 51 bin hektar tarım alanının her yıl nadasa bırakıldığına dikkat çekti.
Buğday ve arpanın üretim hacmi bakımından öne çıktığı Çankırı'nın, kavun ve çeltik üretimiyle de ülke genelinde önemli bir yere sahip olduğunu belirten Cengil, ilin Türkiye kavun üretiminin yüzde 3,8’ini, çeltik üretiminin ise yüzde 3,5’ini karşıladığını ifade etti.
Kızlaryolu Barajı Çankırı tarımına ne kazandıracak?
Sunumun önemli başlıklarından biri de Kızlaryolu Barajı oldu. Çankırı tarımı için önemli bir yatırım olarak değerlendirilen Devrez-Kızlaryolu Prof. Dr. Hasan Zuhuri Sarıkaya Barajı’nın yaklaşık 130 milyon metreküp su depolama kapasitesine sahip olacağı belirtildi.
Kurşunlu’ya yaklaşık 7 kilometre mesafede bulunan ve temelden 92,5 metre yüksekliğe sahip barajın, üç ilde toplam 143 bin 860 dekar tarım arazisini sulaması planlanıyor. Bu alanın 58 bin 660 dekarı Çankırı’da, 60 bin 645 dekarı Çorum’da, 24 bin 555 dekarı ise Kastamonu’da bulunuyor.
Projede ayrıca 5 megavat gücünde hidroelektrik santralinin yer aldığı ve barajın uzun vadede Çankırı’nın içme suyu kaynaklarından biri olarak planlandığı aktarıldı.
Cengil, barajın sağlayacağı en önemli avantajlardan birinin basınçlı ve borulu sulama sistemi olacağını belirterek damla ve yağmurlama sulamanın daha kolay uygulanabileceğini ifade etti. Ancak suyun tarlalara ulaşmasının tek başına yeterli olmayacağını vurgulayan Cengil, ürün planlaması, toprak analizi, sulama eğitimi ve işletme modellerinin önceden hazırlanması gerektiğini söyledi.
Hangi ürünler yetiştirilmeli?
Yeni sulama imkânlarının hangi ürünlerde değerlendirilmesi gerektiğine de değinen Cengil; yonca, silajlık mısır ve diğer yem bitkilerinin hayvancılık işletmelerine katkı sağlayabileceğini belirtti.
Meyvecilikte elma, ceviz, kiraz, vişne, üzüm ve aronya gibi ürünlerin değerlendirilebileceğini ifade eden Cengil, sulama imkânı bulunmayan kıraç alanlarda ise nohut, mercimek, aspir, lavanta, kekik, adaçayı ve korunga gibi az su isteyen ürünlerin tercih edilebileceğini kaydetti.
Ürün seçiminde yalnızca piyasa fiyatının dikkate alınmaması gerektiğini belirten Cengil, toprak yapısı, su ihtiyacı, don riski ve pazar talebinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğinin altını çizdi.
Damla sulamayla su tasarrufu
Dünyada kullanılan tatlı suyun yaklaşık yüzde 70’inin tarımda tüketildiğini hatırlatan Cengil, su tasarrufunda en önemli alanlardan birinin sulama yöntemleri olduğunu söyledi.
Salma ve karık sulamada suyun yüzde 40-50’sinin bitkiye ulaşabildiğini, yağmurlama sulamada bu oranın yüzde 70-80’e, damla sulamada ise yüzde 85-95’e yükseldiğini aktardı.
Toprak nem sensörleri, güneş enerjili sulama sistemleri ve akıllı tarım uygulamalarının da üretimde verimliliği artırabileceğini belirten Cengil, teknolojinin yalnızca pahalı makinelerden ibaret olmadığını, küçük sensörlerin ve erken uyarı sistemlerinin de üreticiye önemli katkılar sağlayabileceğini ifade etti.
Muhtarlara köyler için beş somut öneri
Cengil, sunumunda muhtarların köylerinde tarımsal dönüşüme öncülük edebileceği beş somut adımı da paylaştı.
Bu kapsamda köylerin sulanabilir arazi, su kaynakları, hayvan varlığı ve ürün desenini içeren envanterlerinin hazırlanması, ortak kullanılabilecek tarımsal yatırımlar için kooperatif ve sulama birliklerinin değerlendirilmesi, gençlerin ve kadın girişimcilerin hibe programlarına yönlendirilmesi önerildi.
Ayrıca yeni ürün ve sulama yöntemlerinin önce küçük örnek parsellerde denenmesi, TARSİM sigortasının yaygınlaştırılması ve don ile kuraklık uyarıları için köy bazında haberleşme gruplarının kurulması gerektiği vurgulandı.
COP31 kararlarının Çankırı'daki karşılığı
Antalya’da 9-20 Kasım 2026 tarihleri arasında gerçekleştirilen COP31 İklim Zirvesi de sunumun gündemindeydi.
İklime uyum, gıda güvenliği, temiz enerji, biyoçeşitlilik ve çölleşmeyle mücadele gibi başlıkların Çankırı tarımı açısından önemine değinen Cengil, küresel ölçekte alınan kararların yerelde uygulanabilir projelere dönüştürülmesi gerektiğini belirtti.
Cengil, bu yaklaşımı “Antalya’da alınan kararın karşılığı, Çankırı’daki tarlada yazılır” sözleriyle özetledi.
Toplantının sonunda Çankırı Karatekin Üniversitesi ve Gıda ve Tarım Meslek Yüksekokulunun köylerde toprak analizi, örnek parsel kurulumu, üretici eğitimleri ve uygulamalı çalışmalar konusunda muhtarlarla iş birliğine hazır olduğu ifade edildi.
Muhtarlar Akademisi'nde verilen mesaj ise Çankırı tarımının geleceği için su kaynaklarının doğru planlanması, iklim risklerine karşı önlem alınması ve teknolojinin üreticinin ihtiyaçlarına göre kullanılması oldu.




