Anayasa Mahkemesi Başkanı Kadir Özkaya, Türkiye Basın Federasyonu Başkanı Sinan Burhan ve Yönetim Kurulu üyeleriyle bir araya gelerek hukuk ve yargı gündemine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Bireysel başvuru sistemi, Anayasa Mahkemesi kararlarının bağlayıcılığı, yüksek yargı organları arasındaki ilişkiler ve yargıda dijital dönüşüm gibi başlıkların ele alındığı görüşmede Özkaya, Tayfun Kahraman kararına ilişkin de önemli açıklamalarda bulundu.
Özkaya, Anayasa Mahkemesi’nin görevinin kişilerin suçlu olup olmadığını belirlemek değil, yargılama süreçlerinde anayasal güvencelere uyulup uyulmadığını denetlemek olduğunu vurguladı.
“AYM kanuna uygunluk değil, anayasal denetim yapıyor”
Anayasa Mahkemesi ile Yargıtay ve Danıştay arasında hiyerarşik bir ilişki bulunmadığını belirten Özkaya, her yüksek yargı kurumunun görev ve yetkilerinin Anayasa ve kanunlarla belirlendiğini söyledi.
AYM’nin bireysel başvurularda bir kanun yolu mahkemesi gibi hareket etmediğini ifade eden Özkaya, “AYM bireysel başvurularda kanun yolu denetimi yapmamaktadır” değerlendirmesinde bulundu.
Özkaya, Anayasa Mahkemesi’nin kanuna uygunluk değil, anayasal denetim yaptığını belirterek bireysel başvuruların temel hak ve özgürlükler açısından değerlendirildiğini söyledi.
14 yılda 755 bin 547 bireysel başvuru
Bireysel başvuru mekanizmasının 2012 yılında uygulanmaya başlamasından bu yana Anayasa Mahkemesi’ne toplam 755 bin 547 başvuru yapıldığını açıklayan Özkaya, bunların 646 bin 21’inin sonuçlandırıldığını belirtti.
Başvuruların yaklaşık yüzde 86’sının karara bağlandığını ifade eden Özkaya, halen 109 bin 526 bireysel başvurunun derdest olduğunu kaydetti.
86 bin 849 ihlal kararı
Anayasa Mahkemesi’nin bugüne kadar toplam 86 bin 849 ihlal kararı verdiğini açıklayan Özkaya, bu kararların yaklaşık 56 bininin makul sürede yargılanma hakkıyla ilgili olduğunu söyledi.
Özkaya ayrıca AYM tarafından verilen ihlal kararlarının yüzde 99,9’unun gereğinin yerine getirildiğini ifade etti.
Tayfun Kahraman kararında iki yönden ihlal
Özkaya, Tayfun Kahraman’ın ikinci bireysel başvurusuna ilişkin olarak Anayasa Mahkemesi’nin hem adil yargılanma hakkının hem de bireysel başvuru hakkının ihlal edildiğine karar verdiğini açıkladı.
Kararın yayımlanma sürecinde olduğunu belirten Özkaya, AYM’nin görev alanının kişinin suçlu olup olmadığını belirlemek değil, yargılama sürecinde usule ilişkin anayasal güvencelerin sağlanıp sağlanmadığını denetlemek olduğunu vurguladı.
AYM’de yapay zekâ dönemi başlıyor
Anayasa Mahkemesi’nin teknolojik dönüşüm çalışmalarına da değinen Özkaya, bireysel başvuruların değerlendirilmesinde yapay zekâdan yararlanılacağını açıkladı.
İlk aşamada yapay zekânın bireysel başvuru formlarının okunması, özetlenmesi ve kategorize edilmesi amacıyla kullanılacağını belirten Özkaya, yapay zekânın karar verici olmayacağının altını çizdi.
Özkaya, nihai hukuki değerlendirme ve kararın insan aklı ve vicdanına ait olmaya devam edeceğini ifade etti.
Başvuruların yüzde 34’ü UYAP üzerinden
1 Ekim 2025 itibarıyla bireysel başvuruların UYAP Avukat Portalı üzerinden elektronik ortamda yapılmaya başlandığını hatırlatan Özkaya, bu tarihten itibaren yapılan 55 bin 549 başvurunun 18 bin 726’sının UYAP üzerinden gerçekleştirildiğini söyledi.
Böylece elektronik başvuruların oranının yüzde 34’e ulaştığını belirtti.
33 ülkenin yüksek mahkemesiyle iş birliği
AYM’nin uluslararası çalışmalarına ilişkin de bilgi veren Özkaya, bugüne kadar 33 farklı ülkenin yüksek mahkemesiyle ikili iş birliği anlaşması imzalandığını açıkladı.
Özkaya, Türkiye’nin uluslararası anayasa yargısı alanında etkin bir aktör haline geldiğini belirtti.
Türkiye Basın Federasyonu Başkanı Sinan Burhan ise kamuoyunun yakından takip ettiği hukuk ve yargı gündemine ilişkin soruları yanıtlayan Özkaya’ya teşekkür etti.
